Een podcast over de vier sleutels
Sinds kort verschijnt hier elke week een aflevering over een onderwerp dat raakt aan één van de vier sleutels. Praktische inzichten, herkenbare voorbeelden en concrete inspiratie voor wat je morgen in de klas doet. Vijf minuten die je denken scherper maken én je handelen sturen. Kortom: voeding voor het denken én doen.
Een klaslokaal dat werkt: kijk naar de ruimte waar kinderen leren
Ik neem je even mee naar een herinnering. Tijdens mijn stage had ik een mentor die gek was op orgels. Dat zag je overal terug: de muren hingen vol met kalenders, foto’s, prenten. Er stond zelfs een harmonium in het…
Lesvoorbereiding in enkele minuten. Het kan — lees mee
Ik zit achter in het lokaal terwijl de leerlingen hun spullen klaarleggen. Het is zo’n rustige rekenochtend: schriften open, liniaal erbij, rekenboek op de juiste bladzijde. Op het digibord staat het lesdoel al: “Ik kan de omtrek en de oppervlakte…
Over de kracht van herhaling in de klas
Het is maandagochtend in groep 8. De TL-lampen brommen wakker. Stoelen schuiven, etuis klakken open en dicht, en potloden rollen loom heen en weer alsof ze nog moeten opstarten. De leerkracht schrijft drie woorden op het bord: breuken – werkwoordspelling…
Ehm… hoe doe ik dit eigenlijk? – Een veilig leerklimaat in mijn les
Het gebeurde tijdens een college statistiek—zo’n vak waar begrippen als multipele regressie en standaardfout voelen alsof je hersenen een onbekende sport moeten beoefenen. Aan het einde van het college keek mijn hoogleraar de collegezaal rond en zei: “Ik heb nog…
Wat er écht gebeurt aan de instructietafel
Ken je dat moment aan de instructietafel? Leerlingen schuiven aan, jij leunt iets naar voren, en ineens is er die focus. Even lijkt de rest van de klas stil te vallen. Dat is een magisch moment — als het tenminste…
“Als kinderen niet leren, hebben we ze niet onderwezen.” Siegfried E. Engelmann (1931–2019), grondlegger van Direct Instruction
Er zijn van die zinnen die blijven hangen. Niet omdat ze nieuw zijn, maar omdat ze ons dwingen iets ouds opnieuw te zien. Engelmanns uitspraak is er zo één. Engelmann draait de gebruikelijke redenering om. Waar we vaak zeggen: “ze…
Verwachtingsvol kijken – daar begint alles mee
Sommige leerkrachten hebben het. Dat blikje in hun ogen waardoor een kind denkt: “Jij gelooft in mij.” Dat is geen trucje, maar ‘pedagogische hygiëne’ in z’n zuiverste vorm. Hoe je kijkt, spreekt, en reageert — dat alles vertelt leerlingen hoeveel…
De why-vraag: hersengymnastiek in de klas
“Waarom denk je dat?” “Waarom koos je die aanpak?” “Waarom klopt dit antwoord?” Met zulke vragen verandert er iets in de les. Leerlingen merken: met een half antwoord kom ik er niet mee weg. Ik moet als leerling laten zien…
Vertragen om te verdiepen – de kracht van langzaam leren
Soms lijkt iets nieuws leren op het ontrafelen van een geheim. Zo herinner ik me nog hoe ik in de zesde klas van de lagere school ademloos zat te kijken naar mijn meester. Hij stond voor het bord, een stukje…
Rijke instructietaal – woorden die deuren openen
Stel je voor: je geeft een les over rupsen en vlinders. Je kunt zeggen: “Rupsen zijn eigenlijk baby-vlinders, ze eten veel en verstoppen zich in een klein huisje.” Of je zegt: “Vandaag duiken we in de fascinerende wereld van rupsen.…
Waarom lesdoelen vaak niet werken (en hoe jij dat morgen wél doet)
Lesdoelen geven richting en maken duidelijk wat er geleerd gaat worden. Toch worden twee essentiële stappen vaak overgeslagen: Maak het lesdoel concreet. Voor leerlingen zijn lesdoelen meestal abstract – logisch, want ze gaan over iets nieuws. Geef daarom al vóór…
Van compliment naar kompas – feedback die leerlingen vooruit stuwt
Stel je voor: een leerling maakt een lastige rekensom. Jij loopt langs, werpt een blik en zegt: “Goed bezig!” De leerling glimlacht en gaat verder. Maar wat heeft hij geleerd? Eigenlijk weinig. Want zo’n compliment zegt niets over de aanpak…
Meer onthouden, beter begrijpen – de kracht van aantekeningen
Stel je voor: je loopt door een museum zonder notitieboekje. Je kijkt, je luistert, je bewondert. Maar een week later herinner je je alleen nog vaag de kleuren en een enkel schilderij. Zonder aantekeningen vervaagt wat je zag. Precies zo…
Waarom je les onderbreken juist slim is – werken met een wisbordje
In elke klas gebeurt het: een docent legt iets uit, stelt een vraag, en één of twee leerlingen steken hun hand op. De uitleg lijkt geland. Maar wat weet je écht? En wat blijft onzichtbaar? Volgens onderwijsdenker Doug Lemov –…
Auteur: drs. Theo Wildeboer
Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’
PO Management nr. 22 | april 2024
Blijf in gesprek met je team
Basisschool Management nr. 8 | november 2023
Sturen op verdiepend leren
PO Management nr. 21 | november 2023
Strategieën voor beter leren en onthouden
PO Management nr. 17 | november 2021
Visies op leren en ontwikkelen
PO Management nr. 20 | april 2023
Zonder lesdoelen geen houvast (deel 1)
Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen te stellen
PO Management nr. 18 | april 2022
Zonder lesdoelen geen houvast (deel2)
Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen te stellen
PO Management nr. 19 | november 2022
Voorkennis bevordert beter leren
PO Management nr. 16 | april 2021
Maak je les nog effectiever door te werken met een stappenkaart
PO Management nr. 14 | april 2020
Een klaslokaal dat werkt: kijk naar de ruimte waar kinderen leren
Ik neem je even mee naar een herinnering. Tijdens mijn stage had ik een mentor die gek was op orgels. Dat zag je overal terug: de muren hingen vol met
Lesvoorbereiding in enkele minuten. Het kan — lees mee
Ik zit achter in het lokaal terwijl de leerlingen hun spullen klaarleggen. Het is zo’n rustige rekenochtend: schriften open, liniaal erbij, rekenboek op de juiste bladzijde. Op het digibord staat
Over de kracht van herhaling in de klas
Het is maandagochtend in groep 8. De TL-lampen brommen wakker. Stoelen schuiven, etuis klakken open en dicht, en potloden rollen loom heen en weer alsof ze nog moeten opstarten. De
Ehm… hoe doe ik dit eigenlijk? – Een veilig leerklimaat in mijn les
Het gebeurde tijdens een college statistiek—zo’n vak waar begrippen als multipele regressie en standaardfout voelen alsof je hersenen een onbekende sport moeten beoefenen. Aan het einde van het college keek
Wat er écht gebeurt aan de instructietafel
Ken je dat moment aan de instructietafel? Leerlingen schuiven aan, jij leunt iets naar voren, en ineens is er die focus. Even lijkt de rest van de klas stil te
“Als kinderen niet leren, hebben we ze niet onderwezen.” Siegfried E. Engelmann (1931–2019), grondlegger van Direct Instruction
Er zijn van die zinnen die blijven hangen. Niet omdat ze nieuw zijn, maar omdat ze ons dwingen iets ouds opnieuw te zien. Engelmanns uitspraak is er zo één. Engelmann
Verwachtingsvol kijken – daar begint alles mee
Sommige leerkrachten hebben het. Dat blikje in hun ogen waardoor een kind denkt: “Jij gelooft in mij.” Dat is geen trucje, maar ‘pedagogische hygiëne’ in z’n zuiverste vorm. Hoe je
De why-vraag: hersengymnastiek in de klas
“Waarom denk je dat?” “Waarom koos je die aanpak?” “Waarom klopt dit antwoord?” Met zulke vragen verandert er iets in de les. Leerlingen merken: met een half antwoord kom ik
Vertragen om te verdiepen – de kracht van langzaam leren
Soms lijkt iets nieuws leren op het ontrafelen van een geheim. Zo herinner ik me nog hoe ik in de zesde klas van de lagere school ademloos zat te kijken
Rijke instructietaal – woorden die deuren openen
Stel je voor: je geeft een les over rupsen en vlinders. Je kunt zeggen: “Rupsen zijn eigenlijk baby-vlinders, ze eten veel en verstoppen zich in een klein huisje.” Of je
Waarom lesdoelen vaak niet werken (en hoe jij dat morgen wél doet)
Lesdoelen geven richting en maken duidelijk wat er geleerd gaat worden. Toch worden twee essentiële stappen vaak overgeslagen: Maak het lesdoel concreet. Voor leerlingen zijn lesdoelen meestal abstract – logisch,
Van compliment naar kompas – feedback die leerlingen vooruit stuwt
Stel je voor: een leerling maakt een lastige rekensom. Jij loopt langs, werpt een blik en zegt: “Goed bezig!” De leerling glimlacht en gaat verder. Maar wat heeft hij geleerd?
Meer onthouden, beter begrijpen – de kracht van aantekeningen
Stel je voor: je loopt door een museum zonder notitieboekje. Je kijkt, je luistert, je bewondert. Maar een week later herinner je je alleen nog vaag de kleuren en een
Waarom je les onderbreken juist slim is – werken met een wisbordje
In elke klas gebeurt het: een docent legt iets uit, stelt een vraag, en één of twee leerlingen steken hun hand op. De uitleg lijkt geland. Maar wat weet je
Waarom startopdrachten werken – en wat een waslijn ons daarover leert
Hoe zet je leerlingen meteen ‘aan’ bij het begin van een nieuwe les? Niet alleen fysiek, maar ook mentaal? Een slimme startopdracht helpt: een korte hersenkraker van circa 7 minuten
Waarom verhalen beklijven – en wat tulpen ons daarover leren
Hoe leg je tijdens een economieles een abstract begrip als ‘speculatie’ uit aan leerlingen van 14 jaar? Of het idee van zwaartekracht, democratie, of het verschil tussen warm en koud?
Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’
Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’ Leerkrachten gebruiken (als het goed is) tijdens de les ‘schooltaal’ in plaats van ‘spreektaal’. Maar wat is het verschil en waarom is dit onderscheid relevant? In dit
Blijf in gesprek met je team
De vier sleutels voor een effectieve les Veel schooldirecteuren gaan met regelmaat de klas in om instructiegedrag te observeren en na te bespreken. Een goede zaak, want door reflectie en
Sturen op verdiepend leren en hogere leeropbrengsten
Nieuwe uitgave ‘De Vier Sleutels’ Zeven jaar geleden schreef onderwijsadviseur Theo Wildeboer zijn wetenschappelijk onderbouwde boek Slim! De 4 sleutels voor een effectieve les. De laatste jaren is een stroom
Aanpak nodigt leerkracht uit tot zelfreflectie
Als schoolleider probeer je het beste uit je leerkrachten te halen. Dus zodra je je kunt losmaken van de waan van de dag ga je de klassen in, observeer je
Visies op leren en ontwikkelen
Visies op leren en ontwikkelen In een team kunnen verschillende opvattingen bestaan over hoe leren en ontwikkelen het beste kunnen worden gestimuleerd. Sommige teamleden denken misschien dat deze verschillen niet
Zonder lesdoelen geen houvast (deel 1)
Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen De les van juf Yvonne is begonnen. Een rekenles ditmaal, over digitale tijden. De leerlingen van groep 6 hebben hun wisbordje voor zich en hun
Zonder lesdoelen geen houvast (deel2)
Lesdoelen en het eigenaarschap van leerlingen In het eerste artikel over lesdoelen vertelde ik over een rekenles van juf Yvonne die haar kinderen leerde hoe je de tijdsduur tussen twee
Voorkennis bevordert beter leren
Op welke manier je de voorkennis ook activeert, van belang is dat je vaststelt of leerlingen over de juiste hoeveelheid voorkennis beschikken. Is dat niet het geval, vul dan eerst de
Leertijd als voorspeller voor schoolsucces
Wat kun je doen om leertijd voor (risico)leerlingen te maximaliseren? Een voorwaarde voor leren is dat kinderen voldoende leertijd krijgen om zich de basisvaardigheden eigen te maken. Op dit punt laten
Strategieën voor beter leren en onthouden
Juf Sanne heeft de leerlingen van groep 7 in de afgelopen weken geleerd hoe ze het lijdend voorwerp en het meewerkend voorwerp in een zin kunnen vinden. Hoewel de lesstof
Maak je les nog effectiever door te werken met een stappenkaart
Een effectieve les staat of valt met een duidelijke uitleg (demonstratie) van een aanpak of strategie. Helaas geven handleidingen bij lesmethodes hiervoor lang niet altijd goede handreikingen. In dat geval
We helpen je graag