Skip to content

Sleutelpunt

Inspirerende blogs over de vier sleutels


Sinds kort verschijnen er hier regelmatig blogs over uiteenlopende onderwerpen die raken aan de vier sleutels. Praktische inzichten, herkenbare voorbeelden en inspiratie voor de dagelijkse lespraktijk.
Kortom: voeding voor het denken én doen.


Een klaslokaal dat werkt: kijk naar de ruimte waar kinderen leren

Ik neem je even mee naar een herinnering. Tijdens mijn stage had ik een mentor die gek was op orgels. Dat zag je overal terug: de muren hingen vol met kalenders, foto’s, prenten. Er stond zelfs een harmonium in het…

Lesvoorbereiding in enkele minuten. Het kan — lees mee

Ik zit achter in het lokaal terwijl de leerlingen hun spullen klaarleggen. Het is zo’n rustige rekenochtend: schriften open, liniaal erbij, rekenboek op de juiste bladzijde. Op het digibord staat het lesdoel al: “Ik kan de omtrek en de oppervlakte…

Over de kracht van herhaling in de klas

Het is maandagochtend in groep 8. De TL-lampen brommen wakker. Stoelen schuiven, etuis klakken open en dicht, en potloden rollen loom heen en weer alsof ze nog moeten opstarten. De leerkracht schrijft drie woorden op het bord: breuken – werkwoordspelling…

Ehm… hoe doe ik dit eigenlijk? – Een veilig leerklimaat in mijn les

Het gebeurde tijdens een college statistiek—zo’n vak waar begrippen als multipele regressie en standaardfout voelen alsof je hersenen een onbekende sport moeten beoefenen. Aan het einde van het college keek mijn hoogleraar de collegezaal rond en zei: “Ik heb nog…

Wat er écht gebeurt aan de instructietafel

Ken je dat moment aan de instructietafel? Leerlingen schuiven aan, jij leunt iets naar voren, en ineens is er die focus. Even lijkt de rest van de klas stil te vallen. Dat is een magisch moment — als het tenminste…

“Als kinderen niet leren, hebben we ze niet onderwezen.” Siegfried E. Engelmann (1931–2019), grondlegger van Direct Instruction

Er zijn van die zinnen die blijven hangen. Niet omdat ze nieuw zijn, maar omdat ze ons dwingen iets ouds opnieuw te zien. Engelmanns uitspraak is er zo één. Engelmann draait de gebruikelijke redenering om. Waar we vaak zeggen: “ze…

Verwachtingsvol kijken – daar begint alles mee

Sommige leerkrachten hebben het. Dat blikje in hun ogen waardoor een kind denkt: “Jij gelooft in mij.” Dat is geen trucje, maar ‘pedagogische hygiëne’ in z’n zuiverste vorm. Hoe je kijkt, spreekt, en reageert — dat alles vertelt leerlingen hoeveel…

De why-vraag: hersengymnastiek in de klas

“Waarom denk je dat?” “Waarom koos je die aanpak?” “Waarom klopt dit antwoord?” Met zulke vragen verandert er iets in de les. Leerlingen merken: met een half antwoord kom ik er niet mee weg. Ik moet als leerling laten zien…

Vertragen om te verdiepen – de kracht van langzaam leren

Soms lijkt iets nieuws leren op het ontrafelen van een geheim. Zo herinner ik me nog hoe ik in de zesde klas van de lagere school ademloos zat te kijken naar mijn meester. Hij stond voor het bord, een stukje…

Rijke instructietaal – woorden die deuren openen

Stel je voor: je geeft een les over rupsen en vlinders. Je kunt zeggen: “Rupsen zijn eigenlijk baby-vlinders, ze eten veel en verstoppen zich in een klein huisje.” Of je zegt: “Vandaag duiken we in de fascinerende wereld van rupsen.…

Waarom lesdoelen vaak niet werken (en hoe jij dat morgen wél doet)

Lesdoelen geven richting en maken duidelijk wat er geleerd gaat worden. Toch worden twee essentiële stappen vaak overgeslagen: Maak het lesdoel concreet. Voor leerlingen zijn lesdoelen meestal abstract – logisch, want ze gaan over iets nieuws. Geef daarom al vóór…

Van compliment naar kompas – feedback die leerlingen vooruit stuwt

Stel je voor: een leerling maakt een lastige rekensom. Jij loopt langs, werpt een blik en zegt: “Goed bezig!” De leerling glimlacht en gaat verder. Maar wat heeft hij geleerd? Eigenlijk weinig. Want zo’n compliment zegt niets over de aanpak…

Meer onthouden, beter begrijpen – de kracht van aantekeningen

Stel je voor: je loopt door een museum zonder notitieboekje. Je kijkt, je luistert, je bewondert. Maar een week later herinner je je alleen nog vaag de kleuren en een enkel schilderij. Zonder aantekeningen vervaagt wat je zag. Precies zo…

Waarom je les onderbreken juist slim is – werken met een wisbordje

In elke klas gebeurt het: een docent legt iets uit, stelt een vraag, en één of twee leerlingen steken hun hand op. De uitleg lijkt geland. Maar wat weet je écht? En wat blijft onzichtbaar? Volgens onderwijsdenker Doug Lemov –…

Waarom startopdrachten werken – en wat een waslijn ons daarover leert

Hoe zet je leerlingen meteen ‘aan’ bij het begin van een nieuwe les? Niet alleen fysiek, maar ook mentaal? Een slimme startopdracht helpt: een korte hersenkraker van circa 7 minuten die leerlingen activeert, laat nadenken en richting geeft aan de…

Waarom verhalen beklijven – en wat tulpen ons daarover leren

Hoe leg je tijdens een economieles een abstract begrip als ‘speculatie’ uit aan leerlingen van 14 jaar? Of het idee van zwaartekracht, democratie, of het verschil tussen warm en koud? Je kunt het benoemen, definiëren, laten opzoeken. Maar als je…

Artikelen

Auteur: drs. Theo Wildeboer

Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’

PO Management nr. 22 | april 2024

Download het artikel

Blijf in gesprek met je team

Basisschool Management nr. 8 | november 2023

Download het artikel

Sturen op verdiepend leren

PO Management nr. 21 | november 2023

Download het artikel

Strategieën voor beter leren en onthouden

PO Management nr. 17 | november 2021

Download het artikel

Visies op leren en ontwikkelen

PO Management nr. 20 | april 2023

Download het artikel

Zonder lesdoelen geen houvast (deel 1)

Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen te stellen

PO Management nr. 18 | april 2022

Download het artikel

Zonder lesdoelen geen houvast (deel2)

Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen te stellen

PO Management nr. 19 | november 2022

Download het artikel

Voorkennis bevordert beter leren

PO Management nr. 16 | april 2021

Download het artikel

Maak je les nog effectiever door te werken met een stappenkaart

PO Management nr. 14 | april 2020

Download het artikel

Een klaslokaal dat werkt: kijk naar de ruimte waar kinderen leren

Ik neem je even mee naar een herinnering. Tijdens mijn stage had ik een mentor die gek was op orgels. Dat zag je overal terug: de muren hingen vol met
Verder lezen
De vier sleutels voor een effectieve les - Blij in gesprek met je team

Lesvoorbereiding in enkele minuten. Het kan — lees mee

Ik zit achter in het lokaal terwijl de leerlingen hun spullen klaarleggen. Het is zo’n rustige rekenochtend: schriften open, liniaal erbij, rekenboek op de juiste bladzijde. Op het digibord staat
Verder lezen

Over de kracht van herhaling in de klas

Het is maandagochtend in groep 8. De TL-lampen brommen wakker. Stoelen schuiven, etuis klakken open en dicht, en potloden rollen loom heen en weer alsof ze nog moeten opstarten. De
Verder lezen

Ehm… hoe doe ik dit eigenlijk? – Een veilig leerklimaat in mijn les

Het gebeurde tijdens een college statistiek—zo’n vak waar begrippen als multipele regressie en standaardfout voelen alsof je hersenen een onbekende sport moeten beoefenen. Aan het einde van het college keek
Verder lezen
De vier sleutels voor een effectieve les - Blij in gesprek met je team

Wat er écht gebeurt aan de instructietafel

Ken je dat moment aan de instructietafel? Leerlingen schuiven aan, jij leunt iets naar voren, en ineens is er die focus. Even lijkt de rest van de klas stil te
Verder lezen

“Als kinderen niet leren, hebben we ze niet onderwezen.” Siegfried E. Engelmann (1931–2019), grondlegger van Direct Instruction

Er zijn van die zinnen die blijven hangen. Niet omdat ze nieuw zijn, maar omdat ze ons dwingen iets ouds opnieuw te zien. Engelmanns uitspraak is er zo één. Engelmann
Verder lezen

Verwachtingsvol kijken – daar begint alles mee

Sommige leerkrachten hebben het. Dat blikje in hun ogen waardoor een kind denkt: “Jij gelooft in mij.” Dat is geen trucje, maar ‘pedagogische hygiëne’ in z’n zuiverste vorm. Hoe je
Verder lezen

De why-vraag: hersengymnastiek in de klas

“Waarom denk je dat?” “Waarom koos je die aanpak?” “Waarom klopt dit antwoord?” Met zulke vragen verandert er iets in de les. Leerlingen merken: met een half antwoord kom ik
Verder lezen

Vertragen om te verdiepen – de kracht van langzaam leren

Soms lijkt iets nieuws leren op het ontrafelen van een geheim. Zo herinner ik me nog hoe ik in de zesde klas van de lagere school ademloos zat te kijken
Verder lezen

Rijke instructietaal – woorden die deuren openen

Stel je voor: je geeft een les over rupsen en vlinders. Je kunt zeggen: “Rupsen zijn eigenlijk baby-vlinders, ze eten veel en verstoppen zich in een klein huisje.” Of je
Verder lezen

Waarom lesdoelen vaak niet werken (en hoe jij dat morgen wél doet)

Lesdoelen geven richting en maken duidelijk wat er geleerd gaat worden. Toch worden twee essentiële stappen vaak overgeslagen: Maak het lesdoel concreet. Voor leerlingen zijn lesdoelen meestal abstract – logisch,
Verder lezen

Van compliment naar kompas – feedback die leerlingen vooruit stuwt

Stel je voor: een leerling maakt een lastige rekensom. Jij loopt langs, werpt een blik en zegt: “Goed bezig!” De leerling glimlacht en gaat verder. Maar wat heeft hij geleerd?
Verder lezen

Meer onthouden, beter begrijpen – de kracht van aantekeningen

Stel je voor: je loopt door een museum zonder notitieboekje. Je kijkt, je luistert, je bewondert. Maar een week later herinner je je alleen nog vaag de kleuren en een
Verder lezen

Waarom je les onderbreken juist slim is – werken met een wisbordje

In elke klas gebeurt het: een docent legt iets uit, stelt een vraag, en één of twee leerlingen steken hun hand op. De uitleg lijkt geland. Maar wat weet je
Verder lezen

Waarom startopdrachten werken – en wat een waslijn ons daarover leert

Hoe zet je leerlingen meteen ‘aan’ bij het begin van een nieuwe les? Niet alleen fysiek, maar ook mentaal? Een slimme startopdracht helpt: een korte hersenkraker van circa 7 minuten
Verder lezen

Waarom verhalen beklijven – en wat tulpen ons daarover leren

Hoe leg je tijdens een economieles een abstract begrip als ‘speculatie’ uit aan leerlingen van 14 jaar? Of het idee van zwaartekracht, democratie, of het verschil tussen warm en koud?
Verder lezen

Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’

Gebruik ‘kennisrijke instructietaal’ Leerkrachten gebruiken (als het goed is) tijdens de les ‘schooltaal’ in plaats van ‘spreektaal’. Maar wat is het verschil en waarom is dit onderscheid relevant? In dit
Verder lezen
De vier sleutels voor een effectieve les - Blij in gesprek met je team

Blijf in gesprek met je team

De vier sleutels voor een effectieve les Veel schooldirecteuren gaan met regelmaat de klas in om instructiegedrag te observeren en na te bespreken. Een goede zaak, want door reflectie en
Verder lezen

Sturen op verdiepend leren en hogere leeropbrengsten

Nieuwe uitgave ‘De Vier Sleutels’ Zeven jaar geleden schreef onderwijsadviseur Theo Wildeboer zijn wetenschappelijk onderbouwde boek Slim! De 4 sleutels voor een effectieve les. De laatste jaren is een stroom
Verder lezen

Aanpak nodigt leerkracht uit tot zelfreflectie

Als schoolleider probeer je het beste uit je leerkrachten te halen. Dus zodra je je kunt losmaken van de waan van de dag ga je de klassen in, observeer je
Verder lezen

Visies op leren en ontwikkelen

Visies op leren en ontwikkelen In een team kunnen verschillende opvattingen bestaan over hoe leren en ontwikkelen het beste kunnen worden gestimuleerd. Sommige teamleden denken misschien dat deze verschillen niet
Verder lezen

Zonder lesdoelen geen houvast (deel 1)

Opbrengstgericht lesgeven door scherpe lesdoelen De les van juf Yvonne is begonnen. Een rekenles ditmaal, over digitale tijden. De leerlingen van groep 6 hebben hun wisbordje voor zich en hun
Verder lezen

Zonder lesdoelen geen houvast (deel2)

Lesdoelen en het eigenaarschap van leerlingen In het eerste artikel over lesdoelen vertelde ik over een rekenles van juf Yvonne die haar kinderen leerde hoe je de tijdsduur tussen twee
Verder lezen

Voorkennis bevordert beter leren

Op welke manier je de voorkennis ook activeert, van belang is dat je vaststelt of leerlingen over de juiste hoeveelheid voorkennis beschikken. Is dat niet het geval, vul dan eerst de
Verder lezen

Leertijd als voorspeller voor schoolsucces

Wat kun je doen om leertijd voor (risico)leerlingen te maximaliseren? Een voorwaarde voor leren is dat kinderen voldoende leertijd krijgen om zich de basisvaardigheden eigen te maken. Op dit punt laten
Verder lezen

Strategieën voor beter leren en onthouden

Juf Sanne heeft de leerlingen van groep 7 in de afgelopen weken geleerd hoe ze het lijdend voorwerp en het meewerkend voorwerp in een zin kunnen vinden. Hoewel de lesstof
Verder lezen

Maak je les nog effectiever door te werken met een stappenkaart

Een effectieve les staat of valt met een duidelijke uitleg (demonstratie) van een aanpak of strategie. Helaas geven handleidingen bij lesmethodes hiervoor lang niet altijd goede handreikingen. In dat geval
Verder lezen

Heb je vragen?

We helpen je graag